gundem / dunya / maraqli / Cəmiyyət
6.10.2025, 10:00
Yeni arxeoloji tapıntılar insan tarixini yenidən yazır
Son illər dünya arxeologiyası insanın mənşəyi və təkamülü barədə uzun illər qəbul edilmiş fikirləri yenidən gözdən keçirməyə vadar edir. Yeni araşdırmalar zamanı Afrikadan Asiyaya, Avropadan Avstraliyaya qədər müxtəlif ərazilərdə tapılan qədim insan sümükləri, genetik analizlərlə birlikdə, təkamül nəzəriyyəsindəki boşluqları doldurmaqla yanaşı, bəzi versiyaları da təkzib edir. “DogruXeber.tv” redaksiyasının bu sahədə əldə etdiyi məlumatlara əsasən, 2020-ci ildən bu yana bir neçə böyük kəşf, insan tarixinin minillərlə daha qədim olduğunu sübut edib.
Ən diqqətçəkən tapıntılardan biri Çinin Dragon Mağarasında üzə çıxarılan və “Homo longi” (uzun insan) adlandırılan fosildir. Alimlər bu skeletin təxminən 146 min il əvvəl yaşamış bir insan növünə aid olduğunu bildirir. Onun anatomik quruluşu həm “Homo sapiens”ə, həm də “Neandertal” insanına bənzəyir, lakin onlardan fərqli xüsusiyyətlər daşıyır. Bu isə, eyni dövrdə bir neçə fərqli insan növünün paralel yaşadığı ehtimalını gücləndirir. Beləliklə, insan təkamülünün sadə, təkxətli proses deyil, daha mürəkkəb və çoxşaxəli bir inkişaf olduğu ortaya çıxır.
Digər əhəmiyyətli kəşf isə İsraildəki Nəsher Ramla adlı ərazidə edilmişdir. Burada aşkarlanan kəllə qalıqları, həm Neandertal, həm də müasir insana bənzər cizgilər daşıyır. Alimlər bu tapıntının, Avrasiyada daha əvvəllər mövcud olmuş, ancaq elmə məlum olmayan insan növünə aid ola biləcəyini irəli sürürlər. Bu da deməyə əsas verir ki, tarix kitablarında yazılan “düz xətt” təkamül modeli artıq mübahisəlidir.
"DogruXeber.tv" tərəfindən aparılan analizlər göstərir ki, bu cür tapıntılar sadəcə tarixə işıq salmaqla kifayətlənmir, həm də genetik tədqiqatlara təkan verir. Məsələn, “Homo denisova” adlı digər qədim insan növünə aid sümüklərdən alınan DNT məlumatları bəzi Asiya və Okeaniya xalqlarının genetik kodunda bu növə aid izlərin mövcud olduğunu sübut edib. Beləliklə, bu gün yaşayan insanlar yalnız bir deyil, bir neçə fərqli qədim növün qarışığından meydana gəlmiş ola bilər.
Bu tip elmi kəşflər həm arxeologiyanın, həm də antropologiyanın gələcək istiqamətlərini dəyişir. Eyni zamanda, insanlığın ortaq mənşəyi və mədəni müxtəlifliyinə dair yeni baxışlar formalaşdırır. Elmi cəmiyyət bu tapıntıların yalnız başlanğıc olduğunu, hələ tapılmamış yüzlərlə fosilin insanın keçmişi ilə bağlı bilinməyən sirləri açacağına inanır.

