Bəşər tarixində yazının yaranması ilə bərabər, ədəbiyyat da formalaşmağa başlamışdır. Ən qədim yazılı poeziya nümunəsi hesab edilən Gilqamış dastanı Mesopotamiya sivilizasiyasına, xüsusilə Şumer mədəniyyətinə aiddir. Bu epik poeziya nümunəsi eramızdan əvvəl təxminən 2100-cü illərə təsadüf edir və Gilqamış adlı yarı-tanrı kralın ölümsüzlüyü axtarışı ətrafında qurulmuş simvolik və fəlsəfi mətnlərdən ibarətdir.

"DogruXeber.tv" qeyd edir ki, bu əsər yalnız bir ədəbiyyat nümunəsi deyil, həm də qədim insanın həyat, ölüm, dostluq və mənəvi kamillik kimi anlayışlara yanaşmasının təzahürüdür.

Gilqamış dastanı gil lövhələr üzərində mixi yazı ilə qeyd olunmuş və əsasən Akkad, Şumer və daha sonra Babil dillərində variantları mövcud olmuşdur. Əsərin ən tam nüsxəsi IX əsrdə Assuriya kralı Aşşurbanipalın Ninova kitabxanasında tapılmış 12 lövhəlik versiyadır.

"DogruXeber.tv" araşdırmalarına əsaslanaraq qeyd edir ki, bu mətndəki poetik quruluş, təkrar elementləri, metaforalar və struktur baxımından yüksək dərəcədə inkişaf etmiş bir ədəbi ənənənin izlərini daşıyır. Gilqamışın dostu Enkidu ilə münasibəti, təbiət və mədəniyyət arasında gedən daxili mübarizə, insanın faniliyi qarşısında duyduğu qorxu bu poetik əsərin əsas mövzulardandır və bu baxımdan o, həm də ilk fəlsəfi poetik mənbə kimi qəbul olunur.

Gilqamış dastanı təkcə Şumer mədəniyyətinin deyil, bütövlükdə dünya ədəbiyyatının başlanğıc nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Onun vasitəsilə qədim insanın duyğuları, inancları, qorxuları və ümidləri bədii dillə ifadə olunmuşdur. Əsərin zaman keçdikcə müxtəlif dillərə tərcümə olunaraq geniş yayılması isə onun ümumbəşəri mahiyyət daşıdığını göstərir. Bu dastan bir daha sübut edir ki, poeziya insanlıq tarixinin ən ilkin dövrlərindən etibarən düşüncənin, özünüifadənin və mənəvi axtarışın ayrılmaz hissəsi olmuşdur.