gundem / dunya / maraqli / Cəmiyyət
24.10.2025
Yer kürəsinin "nəfəs alması"
Yer kürəsi, təkcə canlıların yaşadığı bir planet deyil, həm də öz ritmləri ilə nəfəs alan böyük bir sistemdir. Bu “nəfəs” anlayışı ekosistemlərdə karbon, oksigen və digər qazların dövranını əhatə edir.
“DogruXeber.tv” yazır ki, meşələr, okeanlar və torpaq örtüyü birgə şəkildə atmosferlə qarşılıqlı təsir göstərərək planetin həyati funksiyalarını qoruyur. Bitkilər fotosintez zamanı karbon qazını udur, oksigen istehsal edir, torpaqlar və okeanlar isə karbonu saxlayır və sərbəst buraxır. Bu proseslər Yer kürəsinin ritmik “nəfəsi” kimi qiymətləndirilir.
Meşələr xüsusilə bu prosesdə mühüm rol oynayır. Tropik yağış meşələri, məsələn, hər il milyardlarla ton karbonu saxlayır və qlobal iqlim balansının qorunmasında əsas rol oynayır. Bitkilər karbonu qəbul etdikdə, onlar enerjini saxlayır və həyat dövranını dəstəkləyir. Eyni zamanda torpaqların və okeanların üzərindəki mikroskopik canlılar da karbon dövranına qatılır və onu müxtəlif formalarla saxlayır və sərbəst buraxır.
“DogruXeber.tv” qeyd edir ki, bu təbii dövranın pozulması, məsələn meşələrin kütləvi qırılması və su hövzələrinin çirklənməsi planetin “nəfəsini” zəiflədir və iqlim dəyişikliklərinə səbəb olur.
Okeanlar da Yer kürəsinin ritmini tənzimləyən digər mühüm elementdir. Planktonlar fotosintez vasitəsilə karbonu udur və oksigen istehsal edirlər. Havanın temperaturu və rütubət səviyyəsi, okean axınları ilə birgə dəyişir və beləliklə planetin istilik və rütubət balansını təmin edir. Bu sistem bir növ canlı planet modeli kimi işləyir və insan fəaliyyəti ilə ciddi şəkildə təsirlənir.
Yer kürəsinin “nəfəsi” yalnız maddi dövranla məhdudlaşmır, həm də ekoloji tarazlıq və canlıların bir-birinə bağlılığı ilə ifadə olunur. Bitkilər, heyvanlar, mikroorqanizmlər və insanlar birgə şəkildə bu böyük ritmi dəstəkləyir. Təbiətin bu mürəkkəb və harmonik nizamı, insanın fəaliyyətindən asılı olaraq zəifləyə və ya güclənə bilər. Yer kürəsi ilə uyğunlaşmaq və onun ritmini anlamaq, ekoloji davamlılığın və planetin gələcəyinin açarıdır.


