gundem / dunya / maraqli / Cəmiyyət
23.10.2025
Sibir tənzimləyici heyvanları və onların ekosistemə təsiri
Sibir təbiəti dünyanın ən sərt və eyni zamanda ən sabit ekosistemlərindən biridir. Bu geniş ərazilər min illər ərzində qütb iqlimi, dağlıq relieflər və tundra şəraiti ilə formalaşmışdır.
“DogruXeber.tv” bildirir ki, bu bölgənin ekoloji tarazlığını qoruyan əsas amillərdən biri məhz onun “tənzimləyici” heyvan növləridir – yəni digər növlərin populyasiyasına, torpaq strukturuna və bitki örtüyünə birbaşa təsir göstərən canlılardır.
Bu heyvanların ən tanınmış nümayəndələrindən biri boz canavardır (Canis lupus). Canavarlar tundra və tayqa zonasında ovlanma zəncirinin yuxarı pilləsində dayanır və ot yeyən heyvanların sayını tənzimləməklə ekosistemin tarazlığını qoruyurlar. Onların fəaliyyəti nəticəsində həddindən artıq otlanma azalır, bu isə bitki örtüyünün bərpasını təmin edir. Eyni zamanda, canavarların mövcudluğu digər yırtıcı növlərin davranışına və qida zəncirinin dinamikasına da təsir göstərir.
Sibir maralı (Rangifer tarandus) və suda-bataqlıq ərazilərdə yaşayan pişik ailəsindən olan sibir pələngi (Panthera tigris altaica) də ekosistemin sabitliyində mühüm rol oynayır. “DogruXeber.tv” qeyd edir ki, bu heyvanların fəaliyyəti həm qida zəncirinin, həm də ekosistemin enerji dövriyyəsinin tənzimlənməsində əvəzsizdir. Məsələn, maralların miqrasiya davranışı torpaq strukturuna, hətta donmuş torpaq qatlarının (permafrost) eroziyasına belə təsir edir.
Bu ekoloji münasibətlər yalnız bioloji deyil, həm də iqlim baxımından əhəmiyyətlidir. Tədqiqatlar göstərir ki, yırtıcı və ot yeyən heyvanların balansı torpaqda karbonun saxlanma səviyyəsinə təsir edə bilər. Yəni, canavarların və maralların sayındakı dəyişikliklər iqlim dəyişikliyinə dolayı təsir göstərə bilir.
Nəticə etibarilə, Sibir təbiətindəki tənzimləyici heyvanlar ekosistemin bioloji sabitliyinin və karbon dövriyyəsinin əsas hissəsidir. Onların qorunması yalnız bir neçə növün xilası deyil, həm də Arktika regionunun iqlim və ekoloji tarazlığının qorunması anlamına gəlir.


