Yuxuların təbiəti elmi baxımdan hələ də tam izah olunmamış mürəkkəb bir hadisədir. Yuxu prosesi beyindəki neyrofizioloji aktivlik, yaddaş mexanizmləri və emosional təcrübələrin qarşılıqlı təsiri nəticəsində formalaşır. Bununla belə, bəzi neyroloji və psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, yuxular bəzən gələcək hadisələrlə uyğunluq təşkil edə bilir. Bu hal “prekognitiv yuxu” adlanır və elmi dairələrdə zaman anlayışının xətti olmaya biləcəyi ehtimalını gündəmə gətirir. “DogruXeber.tv” bildirir ki, bu mövzu kvant fiziologiyası, şüur tədqiqatları və neyropsixologiyanın kəsişməsində araşdırılır.

Müasir neyroelm yuxular zamanı beynin əsasən REM (Rapid Eye Movement) fazasında aktiv olduğunu müəyyən edib. Bu mərhələdə beyindəki elektrik impulslarının intensivliyi oyaqlıq vəziyyətinə bənzəyir. Ən son funksional MRT (fMRI) müşahidələri göstərir ki, REM mərhələsində beyinin prefrontal korteksi (mantiqi analizlə bağlı sahə) nisbətən zəif, amma temporal və limbik sistemlər (emosiya və yaddaşla bağlı sahələr) yüksək aktiv olur. Bu da yuxuların məntiqsiz, lakin emosional dərinliyini izah edir. Maraqlısı budur ki, bəzi tədqiqatlarda yuxuların yaddaşın “yenidən kodlaşdırılması” prosesində zaman ardıcıllığını dəyişə bildiyi müşahidə edilib. Bu isə insan beyninin keçmiş və gələcək məlumatları eyni neyron şəbəkəsində emal edə bilmə ehtimalını göstərir.

“DogruXeber.tv” qeyd edir ki, kvant neyrobiologiyada bəzi alimlər şüurun və zamanın kvant səviyyəsində qarşılıqlı təsirə girə biləcəyini iddia edirlər. Məsələn, Nobel laureatı Rojer Penrouz və neyrofizioloq Stüart Hameroff “Orch-OR” adlanan modeldə şüurun mikrotubul strukturlarında kvant proseslər nəticəsində formalaşdığını irəli sürüblər. Bu modelə əsasən, şüur bəzən zamanın istiqamətindən müstəqil kvant hadisələri ilə əlaqə qura bilər. Bu baxış yuxuların müəyyən hallarda gələcəklə əlaqə yaratması ehtimalını nəzəri cəhətdən mümkün sayır.

Elmi sübutlar hələ tam formalaşmasa da, bəzi laboratoriyalarda “xəyal yönümlü neyron aktivlik” və “zaman asinxron yaddaş” kimi fenomenlər qeyd alınıb. Bu müşahidələr göstərir ki, yuxu zamanı beynin informasiya emalı mexanizmi klassik zaman axınından fərqli işləyə bilər. Yəni, yuxular təkcə keçmiş təcrübələrin təkrarı deyil, həm də potensial gələcək ssenarilərin neyron simulyasiyası ola bilər. Bu baxımdan, yuxular vasitəsilə zamanla əlaqə ideyası sırf mistik deyil, həm də elmi mülahizələrlə izah edilə bilən bir hipotez kimi dəyərləndirilir.